ΕΝΑ ΜΝΗΜΕΙΟ
Τα Παπούτσια στον Δούναβη: Ένα Μνημείο
Στην προκυμαία της Πέστης κοντά στο Κοινοβούλιο, εξήντα ζευγάρια σιδερένια παπούτσια σηματοδοτούν ένα από τα πιο σκοτεινά επεισόδια του πολέμου. Τι σημαίνουν, και πώς να τα αντιμετωπίσετε.
Check dates and availability ↗Τι περνάτε στην προκυμαία της Πέστης
Λίγο νότια του Κοινοβουλίου, στην ίδια την άκρη της πέτρινης προκυμαίας στην πλευρά της Πέστης, μπορεί να παρατηρήσετε μια χαμηλή, σιωπηλή εγκατάσταση ακριβώς στη γραμμή του νερού: σειρές από παπούτσια, χυτά σε σίδηρο, τοποθετημένα σαν οι ιδιοκτήτες τους να τα είχαν μόλις βγάλει. Είναι εξήντα ζευγάρια συνολικά, ανδρικά, γυναικεία και παιδικά, φτιαγμένα με το στιλ της δεκαετίας του 1940 και αφημένα σκόρπια σε ένα τμήμα σαράντα μέτρων της όχθης. Από ένα διερχόμενο πλοίο είναι εύκολο να τα προσπεράσετε ανάμεσα στα πιο επιβλητικά αξιοθέατα, αλλά σηματοδοτούν ένα από τα πιο τρομερά επεισόδια στην ιστορία της πόλης, και αξίζει να γνωρίζετε τι σημαίνουν. Δεν πρόκειται για ένα διακοσμητικό παραποτάμιο γλυπτό. Είναι ένα μνημείο του Ολοκαυτώματος, και βρίσκεται ακριβώς εκεί όπου έλαβαν χώρα τα γεγονότα που θυμάται.
Τι συνέβη εδώ
Τον χειμώνα του 1944 και στις αρχές του 1945, οι Εβραίοι της Βουδαπέστης διώκονταν και δολοφονούνταν από τους Σταυροφόρους Βέλη (Arrow Cross), το ουγγρικό φασιστικό κόμμα που βρισκόταν τότε στην εξουσία. Ανάμεσα στις δολοφονίες, πολιτοφύλακες έφερναν ομάδες Εβραίων ανδρών, γυναικών και παιδιών στην άκρη του Δούναβη, τους διέταζαν να βγάλουν τα παπούτσια τους, και τους πυροβολούσαν ώστε τα σώματά τους να πέφτουν στο ποτάμι και να παρασύρονται. Τα παπούτσια είχαν αξία, και τα θύματα αναγκάζονταν να τα αφήνουν πίσω στην άκρη του νερού. Πιστεύεται ότι χιλιάδες άνθρωποι δολοφονήθηκαν κατά μήκος του Δούναβη στην πόλη κατά τη διάρκεια εκείνων των μηνών. Το μνημείο σηματοδοτεί αυτό το τμήμα της προκυμαίας ως τον πραγματικό τόπο όπου συνέβησαν αυτές οι εκτελέσεις, κάτι που δίνει στα άδεια παπούτσια το αβάσταχτο βάρος τους.
Το ίδιο το μνημείο
Το έργο δημιουργήθηκε από τον γλύπτη Gyula Pauer, βασισμένο σε μια ιδέα του σκηνοθέτη Can Togay, και αποκαλύφθηκε στην προκυμαία της Πέστης το 2005. Τα εξήντα ζευγάρια παπουτσιών εποχής είναι χυτά σε σίδηρο και στερεωμένα στην πέτρα, σκόπιμα λιτά και πιστά στην πραγματικότητα αντί για εξιδανικευμένα, ώστε η απουσία των ανθρώπων που τα φορούσαν να είναι το κεντρικό νόημα. Ενσωματωμένα στην πέτρα πίσω από τα παπούτσια βρίσκονται χυτοσιδηρά παγκάκια και πινακίδες με επιγραφή στα ουγγρικά, αγγλικά και εβραϊκά, αφιερώνοντας το μνημείο στα θύματα που πυροβολήθηκαν στον Δούναβη από πολιτοφύλακες των Σταυροφόρων Βελών το 1944 και το 1945. Οι επισκέπτες συχνά αφήνουν μικρές πέτρες, κεριά και λουλούδια ανάμεσα στα παπούτσια, κατά την εβραϊκή παράδοση μνήμης, οπότε το μνημείο σπάνια είναι χωρίς κάποια σιωπηλή προσφορά.
Να το βλέπετε από το νερό, και με τα πόδια
Από μια κρουαζιέρα θα διακρίνετε το μνημείο μόνο για λίγο και από απόσταση, ως μια σκοτεινή σειρά σχημάτων στη βάση της προκυμαίας κοντά στο Κοινοβούλιο, και στο σκοτάδι είναι εύκολο να περάσετε χωρίς να το προσέξετε. Αυτό είναι αρκετός λόγος για να το επισκεφτείτε σωστά με τα πόδια, στο φως της ημέρας, όταν μπορείτε να περπατήσετε τη σειρά αργά και να διαβάσετε τις επιγραφές. Βρίσκεται στην παραλιακή διαδρομή της Πέστης ανάμεσα στο Κοινοβούλιο και τη Γέφυρα των Αλυσίδων, μια εύκολη και δωρεάν βόλτα, και χρειάζεται μόνο λίγα λεπτά για να το δείτε αλλά ανταμείβει μια πιο μακριά, πιο ήσυχη στάση. Αν η κρουαζιέρα σας το έχει επισημάνει, το να επιστρέψετε στη στεριά για να σταθείτε μαζί του είναι ο σωστός τρόπος να δώσετε στον τόπο την προσοχή που ζητά.
Μια σημείωση για το πώς να το αντιμετωπίσετε
Μια κρουαζιέρα με δείπνο είναι, δικαίως, μια γιορτινή βραδιά, και δεν υπάρχει τίποτα κακό στο να απολαμβάνετε τη φωταγωγημένη πόλη. Αλλά η ίδια όχθη που φέρει τα φώτα φέρει και αυτή τη μνήμη, και ένας καλός οδηγός δεν το κρύβει αυτό. Τα Παπούτσια στον Δούναβη ζητούν μια στιγμή ηρεμίας παρά μια φωτογραφία εν τη παρόδω, και το να γνωρίζετε ότι είναι εκεί εμβαθύνει παρά χαλάει μια βραδιά στο νερό. Αν ταξιδεύετε με παιδιά αρκετά μεγάλα ώστε να καταλαβαίνουν, μερικές σύντομες, ειλικρινείς κουβέντες για το τι σημαίνουν τα παπούτσια μπορεί να είναι μέρος αυτού που κάνει τη Βουδαπέστη κάτι περισσότερο από μια σιλουέτα. Το ποτάμι υπήρξε όμορφο και τρομερό μέσα στον ίδιο αιώνα, και το να κρατάτε και τα δύο είναι μέρος του να βλέπετε την πόλη αληθινά.